تفاوت مشکل، مساله و آسیب اجتماعی در چیست؟

کلثوم دلیران- دو واژه مشکل و مساله از نظر کارشناسان مدیریت، تفاوتی جدی دارد و مراقب هستند این دو واژه را با هم بکار نبرند.

واقف بودن به تفاوت بین مشکل و مساله باعث می شود مهارت در تصمیم گیری و حل مسئله افزایش پیدا کند.

مشکل یک قضاوت حسی است: این که یک جای کار می لنگد و چیزی در جائی آن چنان که باید باشد نیست(اما چه چیزی؟ کجا؟ این را نمی دانیم).

مشکل می تواند یک نارضایتی، نگرانی و یک وضعیت نامطلوب باشد. اما آن قدر مبهم که نمیتوان آن را توضیح داد.

مشکل دیده می شود اما مسئله تعریف می شود، برای تبدیل مشکل به مسئله ابتدا باید ببینیم وضعیت فعلی چیست؟ وضعیت مطلوب ما چیست؟ و چه باید باشد؟.

برای درک بهتر فرق مشکل و مسئله چه مثالی را می‌توانیم به خاطر بسپاریم؟

یکی از بهترین مثال‌ها، بخش Troubleshooting (رفع عیب و مشکلات) در دفترچه‌ی راهنمای بسیاری از وسایل و تجهیزات است. این بخش به رفع مشکلات (Trouble) اختصاص دارد. به همین علت، اگر دقت کرده باشید، Troubleshooting معمولاً در قالب فهرستی از مسائل تنظیم می‌شود.

در موارد بسیاری، مشکل شما با مراجعه به بخش Troubleshooting حل نمی‌شود. بلکه صرفاً متوجه مسئله‌ی اصلی خود می‌شوید.

مثلاً نوشته شده که اگر دستگاه روشن نمی‌شود و پریز در برق است و دکمه‌ی منبع تغذیه را هم زده‌اید، علت این وضعیت، احتمالاً آسیب دیدن منبع تغذیه است و برای رفع این مسئله، به تعمیرگاه مراجعه کنید.

مشکل مبهم روشن نشدن دستگاه، اکنون به مسئله‌ی شفاف منبع تغذیه تبدیل شده است.

آسیب اجتماعی (Social Harm):

آسیب اجتماعی «به هر نوع عمل فردی یا جمعی گفته می شود که در چارچوب اصول اخلاقی و قواعد عام عمل جمعی رسمی و غیر رسمی جامعه محل فعالیت کنش گران قرار نمی گیرد و در نتیجه با منع قانونی و یا قبح اخلاقی و اجتماعی روبه رو می شود» (ستوده، ۱۳۸۶: ۱۹).

طبق تعریفی دیگر، آسیب های اجتماعی، «نوعی بی سازمانی اجتماعی است که به شکل مستمر و فزاینده ای ارزش های محوری جامعه را مورد چالش قرار می دهد که در بستر اجتماعی متأثر از اختلال کارکردی در نظم اجتماعی و نابرابری در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است».

هر آسیب اجتماعی را می توان به عنوان یک مسئله اجتماعی تلقی کرد که حکایت از نوعی بی سازمانی اجتماعی در عرصه ارزشی و هنجاری جامعه دارد که بی سازمانی اجتماعی و عدم مدیریت مناسب، به پیچیدگی، گستردگی و شدت آن می افزاید. بنابراین آسیب اجتماعی یک پدیده اجتماعی است؛ چرا که زاییده جامعه و اجتماع است.

با توصیف تفاوت کاربردی مولفه های مشکل، مسئله و آسیب اجتماعی(پدیده) در سطح جامعه به ویژه حوزه فرهنگی باید با این واژه ها کاملا آشنایی داشته باشیم بلکه با تشخیص بهتر بتوانیم مشکل، مسئله و آسیب اجتماعی پیش آمده را مدیریت و ساماندهی کنیم و با ارائه راهکارهای موفقیت آمیزتری به حل آنها بپردازیم.

به لحاظ حساسیت موضوع، کارشناسان حوزه فرهنگ و مدیریت فرهنگی قبل از هر فعالیتی و حل مشکلات این حوزه، باید در ابتدا با تفاوت نامحسوس این مولفه ها در جامعه کاملا واقف باشند بعد ادعای ورود به عرصه مدیریت و فرهنگ را داشته باشند.