درنگی بر دردهای شهر
روزهای بروجرد- ظهر یک روز گرم تابستان، پارک کوچک محله در سکوت و گرمای مداوم فرو رفته و مادری که نتوانسته بود در برابر اصرارهای کودک خود مقاومت کند، پس از لغو شدن کلاس تکواندو به دلیل قطعی برق، سرانجام کودک را به پارک آورده تا شاید اندکی از بیحوصلگی عبور کند.
ایرنا: تابها بیحرکت و بدون بازی، نشانی از اوقات پرجنبوجوش ندارد، گرما بر فضای پارک سایه انداخته که حتی صندلیها هم زیر بار آفتاب خم شدهاند و سایه درختان هم پناه مطمئنی نیست.
در گوشهای نه چندان دور از همان پارک کوچک که از هر سمت پارک ایستاده باشی دور از دید نیست، مردانی با چهرههایی ژولیده، موهایی به تشویش بوته ای خارآلود که باد او را بی هدف به هر سو چرخانده است، با لباس هایی چرک آلوده و لکه هایی بزرگ که برای دیدن شان نیازی به هیچ دقتی وجود ندارد در سکون ظهر مرداد تابستان کنار هم نشسته اند، ابزار سادهای در دست دارند و نشانههای آشکاری از مصرف مواد مخدر دیده میشود، چشمانی بیفروغ که گویی دیگر به دنیای اطراف تعلقی ندارند، کنار آنها کیسه های بزرگ سیاهی افتاده شاید تمامی دنیایشان همین تکه پارچه و چند شی فلزی باشد.
کمی آنسوتر، مردی دیگر با شانههای افتاده مشغول جستوجو در سطل زباله است، نیم نگاهی به بقچه مانند چرک خورده ای دارد که گویی مرکزی برای هستی و بودن اوست، شاید دنبال ابزار ساده برای نشستن پای بساط همان بقچه است، بیآنکه توجهی به نگاههای احتمالی اطراف داشته باشد با همان دستان سیاه آنچه دنبالش بوده را از سطل زباله یا اطراف آن پیدا می کند و بی درنگ بقچه اش را باز و به عالمی می رود که گویی با هر استشمام میان دیوارهای بلند شهر گم و دور می شود.
در میانه این صحنهها، صدای خنده کودکی که بر چمن پارک میدود، تضادی تلخ با واقعیت بیرون از حصار امن کودکی ایجاد میکند، انگار شهر، زیر پوست آرام و روزمره خود قصههایی تکرارشونده از فقر، اعتیاد و زیستن در سایهها را پنهان کرده قصههایی که دیدنشان شجاعتی میخواهد از جنس نگاه کردن به حقیقت.
اما ماجرای پارک، تنها پردهای از واقعیت زیرپوست شهر است، مادر در حالی که با تشویش خاص همه مادران سعی دارد کودک را از نزدیک شدن به این افراد در پارک دور کرده، تلاش می کند تا کودک راضی شود به سمت تاب نزدیک آنها نرود، صبحی دیگر را در ذهن مرور میکند، صبحی که مثل هر روز، برای رسیدن به محل کار، از خیابانی شلوغ و پررفتوآمد در یکی از محلههای خوب شهر عبور میکند.
خیابان تمیز، رستورانهای مرتب و تابلوهای براق تصویری موجه از یک شهر خوب اما درست همانجا، در ورودی یکی از رستورانهای معروف شهر کارتن و پتویی چرک مانند پهن است که به عنوان رختخواب جسمی آفتاب سوخته و بی خانمان است.
مردی کارتن خواب با بدنی خمیده و صورتی رنگپریده، هنوز خوابآلود روی زمین چمپاته زده و پتوی نازک و چرکآلودی را محکم دور خود کشیده، انگار تمام داشتهاش همین است، در حالی که عابران شتابزده بیتفاوت از کنارش میگذرند او بیاعتنا به رفتوآمدها، وسایلش را کنار دیوار گذاشته و با حرکات کند، مشغول آمادهکردن وسایل مصرف مواد مخدر است.
نزدیک شدن به این افراد هرقدر هم سعی کنی همراه با نگاه انسانی باشد همواره همراه با ترس و اضطرابی است که بهسادگی قابل پنهانکردن نیست، مدتهاست واژه «معتاد متجاهر» برایشان به کار میرود، مردانی که سایهشان را میتوان در هر گوشه شهر پیدا کرد و فاصله با آنها همیشه امن و مبهم باقی میماند، اما گاهی این فاصله ناگهان از میان برداشته میشود.
پشت چراغ قرمزهای شلوغ یا چهارراههای پر ازدحام این همان لحظه ناگزیر است، معتاد متجاهر کنار شیشه ماشین ایستاده سرش را کمی خم کرده، انگار که میخواهد بیاجازه وارد لحظاتت شود، با صدایی گرفته چیزی زمزمه یا فقط نگاه میکند، دستش را دراز کرده کلماتی نامشخص به زبان می آورد و چشمانش منتظر پاسخی است.
در آن ثانیههای کوتاه پشت چراغ قرمز، دیگر نمیشود فاصله را نگه داشت، ذهنت مدام راه نجات میجوید، مدام به خودت یادآوری میکنی که فقط چند ثانیه تا سبزشدن چراغ باقی مانده باید از این مواجه به سلامت عبور کنی و سریعتر فاصله بگیری. اما آن تصویر تا مدتها در حافظهات باقی میماند.
براساس آمار منتشر شده تعداد مصرفکنندگان مواد مخدر در کشور بین ۲.۸ تا ۴.۴ میلیون نفر است و براساس اعلام پلیس مبارزه با موادمخدر ۵۰ تا ۶۵ هزار نفر از این گروهها به عنوان معتاد متجاهر در سطح شهرها حضور دارند.
در بروجرد، به گفته فرمانده انتظامی شهرستان در راستای افزایش احساس امنیت عمومی و پاسخ به مطالبات مردمی، طرح «آرامش در شهر» با هدف مقابله با هنجارشکنان اجتماعی، شناسایی خردهفروشان مواد مخدر و جمعآوری معتادان متجاهر در سطح بروجرد به مرحله اجرا درآمده است.
سرهنگ مهدی مهدوی کیا افزود: پلیس مبارزه با مواد مخدر شهرستان با بهکارگیری نیروهای تخصصی و در همکاری با دستگاههای ذیربط امسال ۳۵ معتاد متجاهر را از سطح شهر جمعآوری و به مراکز بازپروری و کمپهای ترک اعتیاد معرفی کرده هدف اصلی این اقدامات، افزایش احساس امنیت، کاهش آسیبهای اجتماعی و بازگرداندن آرامش به محلهها و معابر شهری است.
او بیان کرد: پلیس با استفاده از ظرفیت تمامی یگانها، با جدیت اجرای طرحهای پاکسازی شهری را دنبال میکند و اجازه نخواهد داد برخی افراد متجاهر با رفتارهای آسیبزا، چهره عمومی شهر را مخدوش کنند.
فرمانده انتظامی بروجرد از مردم خواست در صورت مشاهده هرگونه مورد مشکوک یا مشاهده فعالیتهای مرتبط با اعتیاد و توزیع مواد مخدر، مراتب را از طریق تماس با مرکز فوریتهای پلیسی ۱۱۰ گزارش دهند تا در کوتاهترین زمان، اقدام قانونی لازم صورت گیرد.
سرهنگ مهدوی کیا اضافه کرد: افزایش رضایتمندی عمومی و تامین امنیت پایدار مستلزم همراهی و مشارکت مستمر شهروندان با پلیس است.
ساماندهی آسیبدیدگان اجتماعی و توسعه فضای سبز
شهردار بروجرد با اشاره به مشکلات مرتبط با معتادان متجاهر گفت: در گذشته این افراد با مصوبه شورای شهر به کمپها انتقال داده میشدند، اما به دلیل محدودیت زمانی حضور (حداکثر ۲ ماه)، این راهکار چندان موثر نبود، به همین دلیل برای نخستین بار در بروجرد مکانی به عنوان محل اقامت این افراد راهاندازی شد که اکنون به خوابگاه دائمی حدود ۷۰ تا ۸۰ معتاد متجاهر در فصل زمستان تبدیل شده است.
یحیی عیدی بیرانوند افزود: سال گذشته مکانی به مساحت هزار و ۱۰۰ متر مربع و با هزینهای بیش از ۵۶ میلیارد ریال در کمربندی شهر خریداری شده که در بودجه امسال اعتبار مرمت و بازسازی آن نیز لحاظ شده است.
او اظهار کرد: این مرکز با استانداردهای ماده ۱۶ آماده شده تا تعداد بیشتری از معتادان متجاهر زیر پوشش قرار بگیرند، همچنین بخشی از این افراد به کمپ ماده ۱۶ خرمآباد منتقل میشوند.
شهردار بروجرد با اشاره به نقش شهرداری در ساماندهی آسیبهای اجتماعی اضافه کرد: شهرداری تنها یکی از ارکان ساماندهی آسیبها و معضلات اجتماعی است و همواره به وظایف خود در این زمینه عمل میکند.
تحلیل اجتماعی؛ زیر پوست شهر چه میگذرد؟
گسترش آسیبهای اجتماعی از جمله اعتیاد، زبالهگردی و بیخانمانی سالها است که در شهرهای کوچک و بزرگ کشور وجود دارد، اما در سالهای اخیر این پدیدهها شیوع بیشتری یافتهاند و در لایههای مختلف جامعه نیز مشاهده میشوند.
جامعه شناس و تحلیلگر اجتماعی در این خصوص می گوید: حضور افراد آسیبدیده اجتماعی، تاثیری مستقیم و غیرقابل انکار بر احساس امنیت و آرامش روانی شهروندان دارد، بهویژه زمانی که این مواجه به شکل نزدیک و روزمره در پارکها، معابر و پشت چهارراهها تکرار میشود.
معصومه زارعی افزود: بررسیها نشان میدهد مسائل اقتصادی، ضعف نظام حمایت اجتماعی، فروپاشی یا گسست خانواده و همچنین نگاه انگزننده جامعه به افراد آسیبدیده، از عوامل مهم بروز و تداوم چنین پدیدههایی است ولی هیچگاه نباید فراموش کنیم که هر فرد آسیبدیده جزئی از جامعه ماست و اگر امروز در این وضعیت به سر میبرد، بخشی از مسوولیت آن متوجه ساختارها و سیاستهای حمایتی است.
او با بیان اینکه مسئله مهم در برخورد با آسیبهای اجتماعی رویکرد چندبخشی و همراه با همکاری نهادهای مختلف است، گفت: اگر قرار است در مسیر کاهش این آسیبها موفق باشیم، لازم است سیاستگذاری در حوزه رفاه اجتماعی با نگاه پیشگیرانه و توانمندسازی اقتصادی انجام شود، توسعه مراکز مشاوره و مددکاری در محلات، آموزش مهارتهای زندگی و اشتغال به گروههای در معرض آسیب، افزایش حمایتهای مالی و اجرایی نهادهای مردمی و تقویت طرحهای جمعآوری و بازتوانی معتادان باید با جدیت ادامه پیدا کند و پرداختن تنها به برخورد مقطعی و انتظامی، راهحل نهایی نیست.
این تحلیل گر مسائل اجتماعی بر ضرورت افزایش آگاهسازی عمومی و فرهنگسازی درباره ریشههای آسیبهای اجتماعی تاکید کرد و افزود: همانطور که چهره شهر روایتهای تلخ و ناگفتههای بسیاری در دل خود دارد، مواجه اصولی و انسانی با پدیده اعتیاد و بیخانمانی نیازمند عزم و همکاری همهجانبه است، راهی که با توانمندسازی، حمایـت و احترام به کرامت انسانی در همه سطوح جامعه میسر خواهد شد.
بدون نظر! اولین نفر باشید